world ecommerce forum
Yazar
World Ecommerce Forum

Bir ödeme hizmetleri kanunu olan Payment Services Directive yani PSD, ilk kez 2009 senesinde Avrupa Birliği’nde bulunan ülkelerde yürürlüğe girdi. 2015 yılında yapılan revizyon ile adı PSD2 olarak anılmaya devam ediyor. İlk versiyon olan PSD1’de Avrupa Birliği, temel gaye olarak birlikte bulunan ülkeler arasındaki rekabetçi, güvenli, hızlı ve verimli bir ödeme piyasası geliştirmeyi ve sürdürülebilir hale getirmeyi esas aldı.

Bununla beraber kanunun getirdiği yenilikler arasında şunlar yer aldı: Online ödeme sistemleri uygulamaları içerisinde benzer kuralların geçerli tutulduğu bir alan yaratıldı. Bu alana Avrupa Birliğinin yanı sıra Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda dahil oldu. Bankacılık işlemlerine ilave olarak yepyeni bir ödeme hizmeti sağlayıcısı kategorisi daha yaratıldı ve Payment Services Providers yani Türkçe adıyla Ödeme Hizmetleri Sağlayıcı ile bankalar arasında rekabet oluşturmak ve ödeme piyasasına girecek olan yepyeni oyunculara alan açabilmek amaçlandı. 

Bu sayede Birleşik Avrupa Ödeme Alanı olan Single Euro Payment Area yani SEPA projesi için oldukça önemli bazı adımlar atıldı. Bunun yanı sıra finansal teknolojiler alanında çalışmalar yapan ve ödeme hizmetleri konusuna odaklanan pek çok startup için oluşturulan yeni alan ile hızlandırıcı bir fonksiyon yaratıldı. 

Günümüzde Avrupa Birliği ülkeleri arasından çıkan ve dünya çapında popüler hale gelen pek çok ödeme hizmeti sağlayıcı startuptan bahsetmek de mümkün. En bilinenleri arasında Transferwise, Onescan, Azimo, Judo, Earthport, Traxpay ve Adyen yer alıyor. Bu liste irili ufaklı startuplar ile çok daha genişleyebiliyor. Hatta Türkiye’de 6493 sayılı yasayla PSD1’in 4 sene içerisinde adapte edilebilmesi ile gelişimini hızlandırmış olan ödeal, ininal ve iyzico gibi popüler startuplar da bulunuyor. 

PSD2 ve PSD1’e İlave Olarak Getirdiği Yenilikler

PSD2 aslında Avrupa Birliğinde çıkarılan tüm yasaların 5 sene içinde gözden geçirilerek düzenlenmesi esasına dayanarak ortaya çıkıyor. 8 Ekim 2015’de Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilmiş olan PSD2, 2007 yılının Aralık ayında yürürlüğe girmiş olan PSD1’in çok daha geliştirilmiş ve e-ihracat için çok daha geniş bir kapsama alanına sahip olan bir versiyonu olarak geçiyor.

PSD2’nin sahip olduğu bu yeni versiyon da 23 Aralık 2015 tarihinde Avrupa Birliği'nin resmi gazetesinde yayınlandı ve 12 Ocak 2016 tarihinde yürürlüğe tam olarak girdi. Yine de Avrupa Birliği'ne üye olan ülkelerin yasal düzenlemeleri PSD2 için adapte edebilmeleri adına ortalama 2 senelik bir ek süre de tanındı. 

PSD2 içerisindeki bütün konuların net bir şekilde açıklık kazanması ve tam manasıyla yürürlüğe girmesi için European Banking Authority yani Avrupa Bankacılık Kurulu tarafından PSD2’de belirlenen başlıklarla alakalı teknik standartların da belirlenmesi gerekiyor. Dolayısıyla süreçteki tüm detayların Avrupa Birliğinde yer alan ülkelerde yasallaşabilmesi ve tam olarak yürürlüğe girebilmesi için 2019 yılı son tarih olarak görülüyor. 

PSD2 ile Getirilen Yenilikler ve Revizyonlar

  • Ödeme hizmetine dair çerçeve Avrupa dışına doğru genişletiliyor. Böylece bir kısmı Avrupa dışarısında olan ödeme işlemleri de bu kapsam içerisinde sayılıyor. 
  • Account Information Service Providers olarak geçen Hesap Bilgileri Hizmet Sağlayıcıları uygulaması hayata geçiriliyor.
  • Payment Initiation Service Providers adıyla Ödeme Başlatma Hizmet Sağlayıcıları uygulaması gündeme geliyor.
  • E-ticaret ödeme yöntemleri işlemlerinde ve finansal hesaba erişim konularında Güçlendirilmiş Güvenlik ve Tanımlama gibi önemli kriterler ortaya çıkıyor.

PSD1’de de detaylı bir şekilde tanımlanmış olan Payment Service Providers, PSD2’de hizmet sağlayıcılığı işlemlerine yepyeni güvenlik kriterleri getiriyor. Hizmet kapsama alanları Avrupa dışına da taşınabildiği için kapsamı genişlemiş startuplar da sisteme dahil olabiliyor. Bunun yanı sıra bankalar tarafından sağlanan ödeme hizmetlerinin de API’lar aracılığıyla üçüncü parti kuruluşlara açılması zorunlu bir hale geliyor.

Yeni Hizmet Sağlayıcısının Ortaya Koyacağı Faydalar

Yeni sistem ile beraber firmaların hazine departmanlarında çalışan kişilerin, firmanın çalışmış olduğu bankalarda gerçekleştirdiği tüm işlemler muhasebeleştiriliyor. Bu sayede firmadaki yöneticiler, bankalarında gerçekleşecek tüm işlemleri muhasebe departmanları aracılığıyla konsolide biçimde görebiliyor. Yani bir diğer deyişle firma parasının hesabını net bir şekilde tutabiliyorlar.

PSD2 ile beraber tüm bankalar, API aracılığıyla hesap sahibinin gerçekleştirdiği tüm işlemleri hesap sahibinden de onay alarak üçüncü parti kuruluşlar ile paylaşmak durumunda kalıyor. Bu sayede şirket sahiplerinin farklı bankalarda ya da farklı finansal kuruluşlarda bulunan hesapları tek bir çatıda konsolide edilebilen bir formata bürünüyor. Yani PSD2 ile Avrupa'da satış yapacak şirketler için haklarını koruyan ve işlemlerini çok daha pratik bir şekilde gerçekleştirmelerine imkan yaratan yeni düzenlemeler geliyor.